Kunst voor Dummies: Anti-rook campagne door Van Gogh?

In de serie Kunst voor Dummies vertel ik de verhalen achter bekende en minder bekende kunstwerken. Wanneer je het verhaal achter een kunstwerk kent, is het automatisch een stuk interessanter en leuker dan wanneer je er langs struint in een museum en er verder niets over weet. Vandaag is het eerste werk aan de beurt: “Kop van een Skelet met Brandende Sigaret” van Vincent van Gogh.

Van Gogh is één van de bekendste Nederlandse schilders. Hij is beroemd om zijn bloesembomen, zonnebloemen en zijn afgehakte oor. Hij is naast één van de bekendste schilders, misschien wel één van de beroemdste psychiatrische patiënten uit zijn tijd (19e eeuw) en tegenwoordig zijn er hele musea en tentoonstellingen aan hem geweid. Dat zal voor hem ondenkbaar zijn geweest, want zo populair was hij niet toen hij nog leefde en hij had vaak geen cent te makken.

Een meer beschrijvende titel dan “Kop van een Skelet met Brandende Sigaret” ga je denk ik niet vinden. Het is precies wat het schilderij voorstelt. Het is net iets groter dan een A4’tje en valt bijna weg tussen de andere werken in het Van Gogh Museum in Amsterdam, die allemaal veel groter en kleurrijker zijn. Dit schilderij is erg donker en ook het onderwerp is niet typisch voor hem.

Wanneer je het skelet met de sigaret hangend uit zijn mond ziet, denk je gelijk aan een anti-rook campagne. Het verbaast mij ook dat het nog niet is afgedrukt op een pakje sigaretten, er bestaan tenslotte ook onderzetters, mokken en T-shirts met deze afbeelding (wat Van Gogh daar dan weer van zou vinden, laten we maar in het midden). Ondanks dat Van Gogh niets over het schilderij heeft geschreven in zijn brieven en zijn eigen betekenis van dit schilderij dus niet bekend is, is het wel zeker dat hij het niet als anti-rook campagne heeft bedoeld. Van Gogh was vervend pijproker tot zijn dood, zelfs terwijl zijn tanden uit zijn mond vielen.

Wat bedoelt Van Gogh dan wel met dit stomende skelet? Dat weet dus niemand zeker. Sommige schilders maakten er een sport van om een schedel of een dood vogeltje te schilderen bij hun stillevens als verwijzing naar de dood (God knows why, ze hadden ook gewoon een gezellig plaatje kunnen schilderen), een zogeheten “Momento Mori”. Dit was niet Van Gogh zijn stijl met al zijn zelfportretten en bloemige schilderijen. Toch wordt dit genoemd als mogelijke interpretatie van het schilderij, omdat het met de gezondheid van Van Gogh in de tijd dat hij dit schilderde (1886) niet bepaald lekker ging, door zijn slechte leefgewoontes.

De meest geaccepteerde interpretatie is verrassend. Het Van Gogh Museum vertelt ook: het is een grap. In 1886 studeerde Van Gogh een paar weken aan de kunstacademie in Antwerpen. Hij heeft zijn cursus niet afgemaakt, want hij vond het er saai en volgens hem leerde hij er niets (dit is tevens een samenvatting van mijn middelbare schooltijd). Tijdens de lessen werden er menselijke skeletten gebruikt en nagetekend om de anatomie te leren begrijpen. Dit schilderij van een rokend skelet kan nog wel eens een ironische uithaal zijn naar deze lessen.

Welke interpretatie vind jij het leukste? Of heb je zelf nog een interpretatie van “Kop van een Skelet met Brandende Sigaret”? Hoe zou jij het schilderij hebben genoemd?

Bronnen:
https://www.vangoghmuseum.nl/nl/collectie/s0083V1962

http://vangoghschair.blogspot.com/2008/06/memento-mori-or-just-joke.html

Gepubliceerd door

Leonie Zuidersma

Heeft Kunst, Cultuur en Media gestudeerd aan de RUG. Is daarnaast beroepschaoot. Meer over mij weten? Check dan mijn berichten bij De Algemene Wanhoop.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s